Өзбекстан мен Қырғызстанда спорттық бум, Қазақстан олардың қарқынына қашан ілеседі?

Көршілес Өзбекстан мен Қырғызстанның қазіргі қадамдары Орталық Азиядағы жаңа спорттық серпілісті анық көрсетіп отыр. Екі ел де футбол инфрақұрылымы мен ұлттық құрамаларды дамытуға үлкен инвестиция құйып, халықаралық деңгейде өз беделін көтеруге кірісті. Бұл – тек спорттық жетістік емес, мемлекеттік стратегиялық көзқарастың нәтижесі.

Өзбекстан футболы бүгінде бүкіл Азияны таңғалдырған құбылысқа айналды. Ел құрамасы алғаш рет әлем чемпионатына жолдама алып, 2026 жылы АҚШ, Канада және Мексикада өтетін дүбірлі додада өнер көрсетпек. Бұл – Орталық Азия футболы үшін тарихи оқиға. Кезінде әлем чемпионатын теледидардан ғана көріп келген аймақ енді сол турнирдің толыққанды қатысушысына айналды.

Фабио Каннаваро бастаған Өзбекстан құрамасына бүгінде үлкен үміт артылып отыр. Әлем чемпионаты алдында команда Канада және Нидерланды секілді мықты құрамалармен жолдастық кездесулер өткізеді. Ал топтық кезеңде Колумбия, Португалия және Конго құрамаларымен кездеседі. Сарапшылар өзбек футболшыларының тәжірибесі аз екенін айтқанымен, олардың әлем чемпионатына шығуының өзі үлкен жетістік екені сөзсіз. Бұл – ұзақ жылдық жүйелі жұмыстың жемісі.

Ең бастысы, Өзбекстан тек негізгі құрамамен ғана шектеліп отырған жоқ. Елдің жасөспірімдер футболы да қарқынды дамып келеді. 17 жасқа дейінгі Өзбекстан құрамасы Азия кубогында Үндістанды 3:0 есебімен ойсырата жеңіп, мерзімінен бұрын плей-офф кезеңіне өтті. Осы жетістік арқылы команда 2026 жылы Қатарда өтетін жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатына жолдама алды. Бұл – Өзбекстанда футболдың тек бүгін емес, болашағы да мықты екенін көрсетеді.

Өзбекстан футболының табысы кездейсоқ емес. Соңғы жылдары елде балалар академиялары көбейіп, инфрақұрылым жаңарып, легионерлермен жұмыс күшейді. Мемлекет футболды ұлттық брендке айналдыруға тырысып отыр. Соның нәтижесінде бүгінде өзбек футболшылары Еуропа клубтарына шақырту алып, ұлттық құрама әлемдік аренада мойындала бастады.

Ал Қырғызстан басқа бағытта таңғалдырып жатыр. Олар Орталық Азиядағы ең үлкен стадионды салып жатыр. Бішкек маңындағы Орок ауылында бой көтеріп жатқан «Bishkek Arena» жобасы – аймақтағы ең ірі спорттық нысан болмақ. 51 мың көрерменге арналған алып стадион FIFA талаптарына толық сәйкес келеді. Оның дизайны қырғыздың киіз үйінен шабыт алып жасалғаны ұлттық ерекшелікті айқын көрсетеді.

Жобаның ауқымы расында таңғаларлық. Стадионның биіктігі 70 метрге жетеді, жалпы аумағы 180 мың шаршы метрді құрайды. Аренада халықаралық матчтар, Азия кубогының финалдары және ірі турнирлер өткізу жоспарланып отыр. Бұдан бөлек, кешен аумағында сауда орталықтары, спорт дүкендері, жаттығу базалары мен үлкен автотұрақ салынады.

Қырғызстан мұнымен тоқтап отырған жоқ. Елдің әр аймағында жаңа стадиондар бой көтеруде. Баткенде 10 мың орындық жаңа арена салынып жатыр. Бішкектегі «Спартак» пен Жалал-Абадтағы «Курманбек» стадиондары жаңартылды. Мұның бәрі Қырғызстанның спортты мемлекет дамуының маңызды бөлігі ретінде қарастыра бастағанын аңғартады.

Әсіресе, қырғыз билігінің стадионды өзін-өзі қаржыландыратын жүйемен дамытуы назар аудартады. «Bishkek Arena Mall» сауда орталығынан түсетін табыс аренаны күтіп ұстауға жұмсалмақ. Бұл – бюджетке салмақ түсірмей, заманауи спорт нысанын тиімді басқарудың үлгісі.

Бүгінде Орталық Азияда спорт саласында жаңа бәсеке басталғандай. Өзбекстан әлем чемпионатына шығып жатса, Қырғызстан халықаралық деңгейдегі алып стадион салып жатыр. Бұл көршілердің жетістігі бүкіл аймаққа мотивация болуы тиіс. Өйткені спорт – тек ойын емес, елдің имиджі, жастар саясаты және халықаралық беделі.

Қазақстан үшін де бұл үлкен ой салатын кезең. Көршілер батыл жобаларды жүзеге асырып жатқанда, біз де спорт инфрақұрылымы мен футбол жүйесін жаңа деңгейге көтеруіміз керек. Себебі Орталық Азия бүгінде спорт арқылы өзін әлемге таныла бастады.